Keuzevakken

 

Up
Enkele cijfers
N.C. zedenleer
R-K godsdienst
PEGO
Islam
Samenwerking
Verandering

 

Het systeem van de keuzevakken in het officiële net

Waarover gaat het?

 

In de officiële scholen moeten ouders - als zij hun kinderen inschrijven - kiezen uit de (7) erkende levensbeschouwingen (6 godsdiensten [waarvan 4 christelijk] en niet-confessionele zedenleer). Als zij zich hierin niet kunnen vinden, dan mogen ze vrijstelling aanvragen, maar worden dan geacht hun kinderen een studietraject in de eigen levensbeschouwing mee te geven (Jehova-getuigen doen dit bijv.). De idee achter deze grondwettelijk verankerde aanpak van het levensbeschouwelijk onderricht is duidelijk: iedereen is welkom op school en mag qua levensbeschouwing zijn zoals-ie is. Hier mag niet gediscrimineerd worden. Dit was de enorme stap voorwaarts van het Schoolpact in 1958. In ruil voor subsidie 'onderwierpen' de vrije (katholieke) scholen zich aan reglementering van staatswege en werd bepaald dat alle leerlingen in het officieel onderwijs recht hebben op een levenbeschouwelijk onderwijs, hetzij godsdienst, hetzij niet-confessionele zedenleer. In 1988 werd dit recht grondwettelijk verankerd en gekoppeld aan een ander juridische systeem, dat van de erkende erediensten. De wetgever voorziet dat de officiële scholen deze levensbeschouwelijke vakken parallel (d.w.z. op hetzelfde moment in het uurrooster) en met voor elk vak een degelijk lokaal moeten inrichten. In veel dorpen worden er maar 2 vakken ingericht (rk godsdienst & nc zedenleer), maar op steeds meer plaatsen zijn het er 3, en in grote steden komt het aantal van 4 à 5 levensbeschouwingen steeds vaker voor (meest voorkomend: rkg, nc-zedenleer, islam, prot-evg, orthodoxie; minst gevraagd: anglicaans en joods).

 

Enkele kenmerkende aspecten van verschillende leerplannen heb ik hier verzameld (zie menu links - van de overige drie vond ik geen tekst online). Op de website van de KULeuven staat overigens een bachelorscriptie waarin de leerplannen van de verschillende vakken worden vergeleken. Aanbevolen lectuur !

 

Naast de praktisch-organisatorische problemen die dit systeem meebrengt is de basisvraag echter of 'andere tijden' niet om 'andere vormen' vragen. In de tijd van het Schoolpact managede men de morele, ethische en levensbeschouwelijke verschillen in de samenleving  door zuilen op te richten en die parallel (te laten) uitbouwen. De vraag die nu steeds nadrukkelijker wordt gesteld is of in een ontzuilde maatschappij dit systeem nog wel adequaat is. Hierover wordt de laatste jaren hevig gedebatteerd, m.n. naar aanleiding van de voorstellen van Patrick Loobuyck (www.levensbeschouwingen.be) om de apart-gegeven vakken te vervangen door één geïntegreerd vak waarin zaken als burgerschap, ethiek, filosofie en levensbeschouwing worden samengebracht.

 

Ik vraag mij soms af of men hier niet te snel gaat. Enkele voorvragen moeten toch wel beantwoord worden: 1. Is levensbeschouwelijke vorming (= zaak van waarden, overtuigingen, persoonlijke en sociale attitudes) wel in 'een schoolvak' te vatten?  2. Wat is de verhouding van dit vak (Loobuyck) of deze vakken (huidig systeem) tot het eveneens waardegeladen pedagogisch project van de school? Bij vrije scholen is dit duidelijk: het levensbeschouwelijk vak expliciteert het pedagogisch project van de school. Maar hoe zit dat bij het 'officiële' onderwijs? Daar is toch wel enige spanning te bespeuren. Is de omarming van het actief pluralisme (als vorm van 'neutraliteit') door het GO! wel de juiste weg? En dan nog: het Pedagogisch project van bijv. het GO! zit vol met pedagogische en andere waarden die contradictoir zijn met waarden en opvattingen uit sommige levensbeschouwingen. Ook het ministerie van onderwijs laat zich in de Vakoverschrijdende Eindtermen (VOET) bepaald niet waarde-neutraal uit over een aantal gevoelige zaken zoals homosexualitiet, discriminatie man/vrouw, etc. En terecht: een school is een maatschappelijke instelling en een waardevrije pedagogiek bestaat niet [als ze wel zou bestaan, zou ze waardeloos zijn], maar hier moet toch wel wat uitgeklaard worden, lijkt me [meer hierover in het stuk over de onderwijsnetten]

 

Home | Religieuze identiteit | Keuzevakken | Onderwijsnetten | Definities | Europa | Bert Roebben | About Me