Levensbeschouwing op school

 

Home
Up
Vrijheid
Identiteitsvorming
Filosofie
Levensbeschouwing
Religie

 

Vrijheid van onderwijs en vrijheid van godsdienst(onderwijs) zijn twee zaken die wel samenhangen, maar niet samenvallen. Ze worden in discussies nogal gemakkelijk door elkaar gehaald en op één hoop gegooid. Begrijpelijk vanuit het verleden, maar niet erg vruchtbaar met het oog op de toekomst.

Aan de ene kant is er in Vlaanderen een uitgebreid onderwijsnet dat haar identiteit vindt in een godsdienstige christelijke oriëntatie. De eigenheid daarvan komt onder andere (maar niet alleen mogen we hopen) tot uitdrukking in het feit dat er op die scholen lessen “katholieke godsdienst” worden gegeven. Dat dat onderwijsnet eraan hecht om die lessen in eigen regie te houden ligt dus nogal voor de hand. En dat zij zich het recht voorbehoudt zelf te bepalen wat dan wel en niet christelijk is, ook. Dat sommigen (van Léonard tot Loobuyck) daar niet gelukkig mee zijn, overigens om heel verschillende redenen, is op zich niet verwonderlijk maar lijkt me een interne zaak, d.w.z. iets voor ouders, katholieke godsdienstleerkrachten, theologen, schooldirecties en de “Guimardstraat”. De overheid kan zich daar niet mee bemoeien, voorzover de eigenheid van dat vak ook de vrij gekozen identiteit van de school betreft. Aan de andere kant zijn er in Vlaanderen ook scholen , die behoren bij het officiële net, waar de lessen godsdienst/zedenleer niet het pedagogisch project van de school expliciteren, maar inhoudelijk apart staan van de gewone vakken en ook ieder voor zich als aparte vakken worden gegeven. Gelukkig zijn leerlingen net als de meeste mensen nieuwsgierig van aard en vinden er op die scholen allerlei ontmoetingen en wederzijdse verkenningen plaats.

Nu lijkt er een breed maatschappelijk draagvlak te zijn die vindt dat elke leerling, onafhankelijk welke school hij of zij heeft bezocht, een zekere kennis van godsdiensten en levensbeschouwingen moet hebben als hij de school verlaat - niet in de zin van geloofstraining of catechese (teaching into), maar in algemene zin: een beeld hebben van wat de voornaamste levenbeschouwingen (religieuze èn seculiere) in onze samenleving nu eigenlijk zijn, zowel qua leer als beleving. Ook wordt gestreefd naar het bijbrengen van een vermogen (competentie) om op een eerlijke en respectvolle manier om te gaan met mensen die over levensbeschouwelijke zaken radicaal anders denken. Hoe je die doelen het best bereikt, dat hangt ongetwijfeld samen met hoe de lessen levensbeschouwing worden georganiseerd. Dat is heel anders in de vrije (katholieke) scholen dan in de officiële scholen. In de katholieke scholen zitten de leerlingen van alle levensbeschouwingen samen in de godsdienstles (en oefenen ze bij wijze van spreken elke keer inter-levensbeschouwelijke vaardigheden), terwijl in de scholen van het officiële net de leerlingen per levensbeschouwing worden samengezet en inter-levensbeschouwelijk leren bewust moet worden georganiseerd naast de gewone lessen.

De vraag hoe de interlevensbeschouwelijke competenties worden bijgebracht wordt dus best losgemaakt van de discussie rond de identiteit van de katholieke scholen, niet alleen omwille van boven aangeduide min of meer formele redenen, maar vooral omdat de tijd dringt. De desintegratie van de samenleving, de soms hoog oplopende spanningen, ook op de scholen zelf, staan ons niet toe om hier de dingen maar op z’n beloop te laten. En dat er dan misschien voor het 'officiële' net andere initiatieven nodig/mogelijk/wenselijk zijn dan voor het vrije net, die mogelijkheid moet op z'n minst opengelaten worden.

     

Home

This site was last updated 13-May-2016